ทำงานวันละ 7 ชั่วโมง แต่คำนวณ OT หาร 8 ได้ไหม? สัญญาจ้างกับระบบเงินเดือนต้องตรงกันอย่างไร

ทำงานวันละ 7 ชั่วโมง แต่คำนวณ OT หาร 8 ได้ไหม? สัญญาจ้างกับระบบเงินเดือนต้องตรงกันอย่างไร

กรณีสมมติ: สัญญากำหนดทำงาน 09.00–17.00 น. พักจริง 1 ชั่วโมง จึงทำงานปกติวันละ 7 ชั่วโมงเท่ากันทุกวัน แต่เมื่อคำนวณ OT โปรแกรมกลับใช้เงินเดือนหาร 30 แล้วหาร 8 เพราะเป็นสูตรที่ตั้งไว้ตั้งแต่เริ่มใช้ระบบ พนักงานคนหนึ่งคำนวณเองแล้วได้ยอดสูงกว่า ฝ่ายเงินเดือนจึงเริ่มถามว่าต้องยึดสัญญาหรือสูตรสำเร็จ

สำหรับลูกจ้างรายเดือน มาตรา 68 ให้ดูจำนวนชั่วโมงทำงานในวันทำงานต่อวันโดยเฉลี่ย ตัวเลข 8 จึงไม่ใช่คำตอบที่ใช้กับทุกบริษัท ก่อนปรับสูตรต้องตรวจด้วยว่าช่วงใดเป็นเวลาทำงานจริง ช่วงใดเป็นเวลาพัก และพนักงานคนนั้นมีสิทธิได้รับ OT ตามกรณีที่กำลังคำนวณหรือไม่

เรื่องนี้เป็นส่วนหนึ่งของการ ออกแบบสัญญาจ้างและข้อบังคับการทำงาน ให้ตรงกับงานของ HR บทความนี้พิจารณากิจการเอกชนที่อยู่ในบังคับกฎหมายคุ้มครองแรงงาน หากเป็นงานที่มีกฎหมายเฉพาะต้องตรวจเงื่อนไขเพิ่มเติม

ความเข้าใจที่ควรแก้ก่อนใช้เอกสาร

เงินเดือนทุกคนต้องหาร 30 และ 8 เสมอ

เลข 30 เป็นส่วนหนึ่งของสูตรมาตรา 68 แต่ชั่วโมงทำงานต้องตรวจตามวันทำงานต่อวันโดยเฉลี่ย

อยู่บริษัท 8 ชั่วโมง แปลว่าทำงาน 8 ชั่วโมง

ต้องแยกเวลาพักที่ได้พักจริง ตัวอย่างเข้า 09.00 น. ออก 17.00 น. และพัก 1 ชั่วโมง ไม่ควรสรุปจากช่วงเวลาเข้าออกเพียงอย่างเดียว หากช่วงพักยังถูกสั่งทำงาน ต้องตรวจข้อเท็จจริงเพิ่ม

พนักงานเซ็นรับสลิปแล้ว สูตรเดิมใช้ต่อได้

การรับทราบยอดเงินไม่ได้ยืนยันว่าการคำนวณชอบด้วยกฎหมายเสมอไป หากพบฐานผิดควรตรวจรายการย้อนหลังและผลต่าง ไม่แก้สัญญาย้อนหลังให้เหมือนสูตรที่จ่ายไปแล้ว

สูตรคำนวณ OT เริ่มจากมาตรา 68 แล้วจึงดูอัตราคูณ

มาตรา 68 ใช้กับการหาอัตราค่าจ้างต่อชั่วโมงของลูกจ้างรายเดือน เพื่อคำนวณค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด และค่าล่วงเวลาในวันหยุด หลักคือแบ่งค่าจ้างรายเดือนด้วยผลคูณของ 30 และชั่วโมงทำงานต่อวันโดยเฉลี่ย จึงต้องรู้ข้อมูลสองส่วนนี้ก่อนใส่ตัวเลขลงช่อง

เมื่อได้ฐานต่อชั่วโมงแล้ว จึงตรวจประเภทเงินที่ต้องจ่าย สำหรับ OT ในวันทำงานที่อยู่ในเกณฑ์มาตรา 61 อัตราขั้นต่ำคือ 1.5 เท่า หากเป็นวันหยุดหรือมีข้อตกลงให้ประโยชน์สูงกว่า ต้องตรวจอีกส่วน บทความนี้ใช้ตัวอย่างลูกจ้างสำนักงานรายเดือนที่มีสิทธิ OT ไม่มีข้อยกเว้นเฉพาะงาน

ตัวอย่างเงินเดือน 21,000 บาท ทำงานปกติวันละ 7 ชั่วโมง

กรณีสมมติให้ค่าจ้างที่นำมาคำนวณมีเพียงเงินเดือน 21,000 บาท ทำงานวันละ 7 ชั่วโมงเท่ากันทุกวัน ฐานต่อชั่วโมงจึงเป็น 21,000 ÷ (30 × 7) = 100 บาท หากทำ OT ในวันทำงาน 2 ชั่วโมงโดยมีสิทธิได้รับอัตรา 1.5 เท่า เงินส่วนนี้เท่ากับ 100 × 1.5 × 2 = 300 บาท

หากใช้ตัวหาร 8 จะได้ฐาน 87.50 บาท และ OT 262.50 บาท ต่างกัน 37.50 บาทสำหรับตัวอย่างครั้งนี้ ยอดจริงต้องคำนวณจากข้อมูลของแต่ละคน ไม่ใช้ผลต่างตัวอย่างเป็นยอดเรียกร้องของทุกคน หากมีเงินประจำรายการอื่นต้องตรวจด้วยว่าเป็นค่าจ้างที่ต้องรวมในฐานหรือไม่

สัญญา ข้อบังคับ และตารางกะต้องบอกเวลาเรื่องเดียวกัน

เปิดเอกสารที่ใช้กับพนักงานกลุ่มนั้น แล้วแยกเวลาเริ่มงาน เลิกงาน และช่วงพัก พร้อมดูการปฏิบัติจริง

ตารางกะที่เปลี่ยนบ่อยควรระบุวันที่เริ่มใช้แต่ละฉบับ และมีผู้ตรวจผลต่อสูตร หลีกเลี่ยงการนำเวลาทำงานล่วงเวลามารวมเป็นเวลาปกติในตัวหาร เพราะยิ่งทำ OT ฐานต่อชั่วโมงก็จะยิ่งลดลงตามวิธีผิดนั้น ส่วนวันลาและวันหยุดในระบบเวลาทำงานรายสัปดาห์ต้องตรวจหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องแยก ไม่สรุปจากยอดสแกนนิ้วอย่างเดียว

ตรวจผลย้อนหลังอย่างไรเมื่อพบว่าตั้งตัวหารผิด

เริ่มจากช่วงที่ใช้ตารางเวลาฉบับเดียวกัน แยกพนักงานตามกลุ่มสูตร แล้วเปรียบเทียบยอดที่จ่ายกับยอดที่ตรวจใหม่ เก็บข้อมูลเดิมไว้ควบคู่รายการปรับปรุง เพื่ออธิบายได้ว่าความต่างมาจากตัวหาร ฐานเงิน หรือจำนวนชั่วโมง

ถ้าข้อเท็จจริงยังขัดกัน เช่น สัญญาระบุ 7 ชั่วโมงแต่หัวหน้าอ้างว่าตกลงทำ 8 ชั่วโมง ต้องตรวจเอกสารและแนวปฏิบัติก่อนสรุป อย่าใช้การแก้ระบบเป็นเหตุเปลี่ยนข้อตกลงย้อนหลังหรือให้ลูกจ้างเซ็นยอมรับยอดโดยยังไม่เห็นวิธีคำนวณ

✅ Checklist สำหรับ HR และผู้มีอำนาจอนุมัติ

ข้อโต้แย้งที่ควรเตรียมคำตอบ

บริษัทใช้สูตรนี้มาหลายปีแล้ว

ระยะเวลาที่ใช้สูตรไม่ใช่ข้อยืนยันว่าถูก ควรตรวจหลักฐานที่รองรับและคำนวณผลต่าง หากพบปัญหาหลายงวดให้ประเมินขอบเขตและสิทธิเรียกร้องเป็นรายกรณี

ทุกคนได้อัตรา 1.5 เท่าแล้ว จึงไม่น่าขาด

อัตราคูณถูกแต่ฐานต่อชั่วโมงผิดก็ทำให้ยอดขาดได้ ต้องตรวจทั้งสองขั้นตอน และแยกชนิดวันก่อนคำนวณ

เปลี่ยนไปหาร 7 เท่ากับบริษัทเพิ่มสวัสดิการหรือไม่

ถ้าฐานที่ถูกตามข้อเท็จจริงและกฎหมายต้องหาร 7 การแก้ให้ตรงเป็นการปรับความถูกต้องของการจ่าย ไม่ควรนำไปอธิบายว่าเป็นโบนัสพิเศษแทนสิทธิ

ก่อนเปลี่ยนเอกสาร ให้ทำตามลำดับนี้

1. เลือกพนักงานตัวอย่างจากแต่ละตารางเวลาทำงาน และเก็บสัญญาฉบับที่ใช้จริง

2. วาดช่วงเวลาตลอดวันให้เห็นเวลาทำงานกับเวลาพัก โดยตรวจข้อเท็จจริงกับหัวหน้าและพนักงาน

3. ตรวจฐานค่าจ้างและสิทธิ OT ก่อนนำชั่วโมงทำงานเฉลี่ยมาเข้าสูตรมาตรา 68

4. คำนวณคู่ขนานกับระบบเงินเดือนอย่างน้อยหนึ่งงวด เพื่อระบุต้นเหตุของผลต่าง

5. ให้ผู้รับผิดชอบตรวจสูตรฉบับแก้ พร้อมแจ้งวิธีอ่านยอดแก่ HR และผู้อนุมัติ

6. จัดแผนทบทวนรายการย้อนหลังที่ได้รับผลกระทบ เก็บหลักฐานเดิมและรายละเอียดการปรับยอด

จุดที่ควรให้ทนายตรวจเป็นรายกรณี

• บริษัทมีหลายตารางเวลาแต่โปรแกรมตั้งตัวหาร 8 แบบเดียวทั้งหมด

• แก้เวลาทำงานในข้อบังคับแล้ว แต่ไม่เคยตรวจผลต่อค่าจ้างต่อชั่วโมง

• เวลาพักในเอกสารไม่ตรงกับงานที่หัวหน้าสั่งให้ทำจริง

• ฐานค่าจ้างมีเงินประจำหลายรายการแต่รวมเฉพาะช่องเงินเดือน

• ผลต่างสะสมหลายงวดหรือพนักงานเริ่มยื่นข้อโต้แย้งเรื่องยอด OT

• มีการขอให้เซ็นแก้สัญญาย้อนหลังเพื่อรองรับสูตรที่จ่ายไปแล้ว

ไทยธนาช่วยตรวจตรงไหนได้บ้าง

ไทยธนา ลอว์เฟิร์มช่วยตรวจข้อกำหนดเวลาทำงานและค่าตอบแทนในสัญญา เทียบกับข้อบังคับและวิธีคำนวณที่ใช้จริง แล้วเสนอข้อความแก้ไขให้ฝ่ายบุคคลกับฝ่ายเงินเดือนทำงานต่อได้ หากมีผลต่างย้อนหลัง ควรเตรียมตารางเวลาและตัวอย่างสลิปที่ปกปิดข้อมูลส่วนตัว เพื่อประเมินประเด็นทางกฎหมายก่อนสื่อสารกับพนักงาน

❓ คำถามที่พบบ่อย

จุดเริ่มต้นที่นำกลับไปใช้ได้

เปิดสัญญาและตารางเวลา แล้วตรวจว่าตัวหารชั่วโมงมาจากไหนก่อนใช้สูตรกับทั้งบริษัท

แหล่งกฎหมายประกอบ

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 61 และ 68 ฉบับเผยแพร่โดยกระทรวงแรงงาน

ตรวจแหล่งกฎหมายที่เกี่ยวข้องวันที่ 29 ตุลาคม 2569

บทความนี้เป็นข้อมูลกฎหมายทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยเฉพาะคดี เพราะแต่ละกรณีต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานประกอบ