บริษัทขอให้ผู้บริหารเซ็นห้ามแข่งขันเพิ่มในวันแยกทาง ต้องเจรจาขอบเขตและค่าตอบแทนอย่างไร?

บริษัทขอให้ผู้บริหารเซ็นห้ามแข่งขันเพิ่มในวันแยกทาง ต้องเจรจาขอบเขตและค่าตอบแทนอย่างไร?

ตัวอย่างสมมติ ผู้บริหารตกลงยอดเงินพ้นงานแล้ว แต่ในวันนัดลงนามบริษัทเพิ่มข้อห้ามทำงานกับธุรกิจในอุตสาหกรรมเดียวกันทั่วประเทศเป็นเวลาสองปี ฝ่ายบริษัทมองว่าเป็นการปกป้องข้อมูลสำคัญ ส่วนผู้บริหารเห็นว่าแทบไม่มีงานอื่นในสายอาชีพที่ทำมาตลอด

กรณีนี้ควรแยกข้อผูกพันเดิมออกจากข้อเสนอใหม่ แล้วถามว่าบริษัทต้องการปกป้องอะไรจริง ระยะและกิจกรรมที่ห้ามสัมพันธ์กับความเสี่ยงนั้นหรือไม่ รวมถึงเงินที่เสนอนั้นเป็นสิทธิเดิมหรือเป็นประโยชน์เพิ่มเติมจากการรับภาระใหม่

อ่านภาพรวมใน คู่มือเลิกจ้างและสิทธิเมื่อสิ้นสุดการจ้าง บทความนี้เจาะเรื่องเน้นการตรวจข้อห้ามแข่งขันที่เสนอเพิ่มเมื่อพ้นงาน ไม่ใช่การรับรองระยะเวลาหรือรูปแบบมาตรฐานที่ใช้ได้กับทุกตำแหน่ง

ตรวจสัญญาเดิมก่อนว่ามีภาระอะไรอยู่แล้ว

รวบรวมสัญญาจ้าง หนังสือเลื่อนตำแหน่ง และข้อตกลงความลับหรือไม่ชักชวนลูกค้าที่เคยลงนาม จากนั้นเทียบร่างใหม่ทีละข้อว่ามีการเพิ่มขอบเขต ยืดเวลา หรือเปลี่ยนเงื่อนไขใดบ้าง อย่าอาศัยคำอธิบายว่าข้อเดิมทั้งหมดโดยไม่ตรวจจริง

หากเอกสารใหม่กำหนดให้แทนข้อตกลงเดิม ต้องดูว่ากำลังลบข้อยกเว้นที่เคยตกลงหรือสร้างข้อห้ามซ้ำซ้อนหรือไม่ ฝ่ายบริษัทควรชี้แจงเหตุที่ต้องเสนอเพิ่ม ส่วนผู้บริหารควรตรวจผลก่อนใช้เงินก้อนเป็นเหตุเร่งตัดสินใจ

เริ่มจากประโยชน์ที่ต้องคุ้มครอง ไม่เริ่มจากคำว่าห้ามทุกอย่าง

บริษัทอาจกังวลข้อมูลราคา แผนผลิตภัณฑ์ที่ยังไม่เปิดตัว หรือความสัมพันธ์ลูกค้าที่ผู้บริหารรับผิดชอบ ควรระบุความเสี่ยงให้ผู้ร่างเข้าใจโดยไม่เปิดเผยรายละเอียดลับเกินจำเป็น แล้วพิจารณาว่าข้อรักษาความลับหรือข้อจำกัดกิจกรรมเฉพาะตอบโจทย์ได้เพียงใด

การห้ามทำงานทุกตำแหน่งในทุกธุรกิจที่ดูใกล้เคียงอาจไปถึงงานที่ไม่เกี่ยวกับข้อมูลหรือการแข่งขันที่ต้องการคุ้มครอง ควรแยกงานขายที่มีอำนาจใช้ข้อมูลลูกค้าจากงานที่ไม่เกี่ยวข้อง แทนการใช้ชื่ออุตสาหกรรมครอบทั้งตลาดโดยไม่มีเหตุผลรองรับ

ความเป็นธรรมต้องดูภาระจริง ไม่ใช่แค่มีลายเซ็น

พระราชบัญญัติว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม มาตรา 5 วางหลักให้ข้อจำกัดการประกอบอาชีพที่ไม่เป็นโมฆะแต่สร้างภาระเกินปกติมีผลได้เท่าที่เป็นธรรมและพอสมควร โดยมีเรื่องขอบเขตพื้นที่และระยะเวลาเป็นข้อพิจารณา จึงไม่มีตัวเลขสองปีหรือพื้นที่ทั่วประเทศที่รับรองว่าใช้ได้เสมอ

ต้องประเมินภาระของผู้บริหารกับประโยชน์ที่บริษัทคุ้มครองจากข้อเท็จจริงจริง ๆ รวมถึงทางเลือกอาชีพและงานที่เกี่ยวข้อง การเป็นผู้บริหารระดับสูงไม่ได้ทำให้ขอบเขตทุกแบบสมเหตุสมผลโดยอัตโนมัติ และผลบังคับสุดท้ายหากมีข้อพิพาทต้องพิจารณาเป็นรายกรณี

แยกค่าตอบแทนภาระใหม่ออกจากเงินตามสิทธิเดิม

ถ้ามีข้อเสนอจ่ายเพิ่มเพื่อแลกกับข้อจำกัดใหม่ ควรระบุจำนวน วิธีจ่าย และเงื่อนไขที่สัมพันธ์กันให้ชัด ไม่เรียกเงินที่มีหน้าที่จ่ายอยู่แล้วทั้งหมดว่าเป็นค่าตอบแทนการห้ามแข่งขันโดยยังไม่ตรวจฐานสิทธิ

การมีเงินเพิ่มเป็นข้อมูลในการเจรจา ไม่ใช่ใบรับรองความชอบของข้อห้าม และไม่ควรทำให้ผู้อ่านเข้าใจว่ากฎหมายไทยกำหนดอัตราค่าตอบแทนแบบเดียวสำหรับทุกกรณี หากบริษัทจ่ายช้าหรือไม่จ่าย ควรตรวจว่าจะมีผลต่อหน้าที่ที่ตกลงอย่างไรและเขียนให้ตรงสิ่งที่ชอบด้วยกฎหมาย

ข้อยกเว้นและช่องทางขอคำตอบช่วยให้ใช้จริงได้

ระบุวิธีสอบถามกิจกรรมที่ไม่แน่ใจ เช่น รับงานในธุรกิจคนละส่วนหรือถือหุ้นเพื่อการลงทุนโดยไม่มีบทบาทบริหาร เท่าที่เหมาะกับข้อตกลง ไม่ปล่อยให้ผู้พ้นงานต้องคาดเดาว่าการสมัครงานทุกครั้งจะเสี่ยงผิดสัญญาหรือไม่

หากมีขั้นตอนขอความยินยอม ควรกำหนดผู้ตอบและระยะพิจารณาที่สมเหตุสมผล พร้อมวิธีบันทึกคำตอบ ส่วนเบี้ยปรับหรือค่าเสียหายต้องตรวจต่างหาก ไม่เขียนตัวเลขสูงเพียงเพื่อขู่แล้วถือว่าศาลต้องให้เต็มตามนั้นเสมอ

ความเข้าใจผิดที่ทำให้ตัดสินใจคลาดเคลื่อน

• มีค่าตอบแทนเพิ่มแล้วห้ามได้ทุกอย่าง: ยังต้องตรวจความชอบและความเป็นธรรม
• ข้อห้ามแข่งขันสองปีใช้ได้ทุกตำแหน่ง: ต้องดูงาน พื้นที่ และภาระจริง
• ไม่เซ็นข้อใหม่จึงไม่มีหน้าที่รักษาความลับ: ต้องตรวจหน้าที่เดิมและกฎหมายแยก
• เงินชดเชยตามสิทธิเดิมเป็นค่าห้ามแข่งขันโดยอัตโนมัติ: ต้องแยกรายการและที่มาชัดเจน

✅ Checklist ก่อนรับข้อห้ามแข่งขันเพิ่มในวันพ้นงาน

อีกฝ่ายอาจโต้แย้งอะไร

• “ผู้บริหารรู้ทุกอย่างจึงต้องห้ามทั่วประเทศ” ควรอธิบายข้อมูลที่เข้าถึงและความเสี่ยงเฉพาะ เพื่อประเมินว่าขอบเขตสัมพันธ์กันหรือไม่
• “เงินก้อนสูงแล้วไม่ต้องต่อรองข้อความ” ภาระต่ออาชีพอาจยาวกว่าวันรับเงิน จึงต้องตรวจทั้งขอบเขตและการจ่าย
• “ถ้าไม่เป็นธรรมก็เซ็นไปแล้วค่อยให้ศาลลด” การคาดหวังผลคดีภายหลังไม่ควรแทนการตรวจและเจรจาก่อนรับภาระ

ก่อนตัดสินใจ ให้ตรวจตามลำดับนี้

1. รวบรวมข้อผูกพันหลังพ้นงานที่มีอยู่ทุกฉบับ
2. ทำรายการความเสี่ยงที่บริษัทต้องการป้องกันโดยเฉพาะ
3. เสนอขอบเขตกิจกรรม พื้นที่ และระยะที่มีเหตุผลรองรับ
4. แยกเงินตามสิทธิออกจากข้อเสนอค่าตอบแทนใหม่
5. ตรวจข้อยกเว้น ขั้นตอนอนุญาต และผลผิดข้อตกลง
6. ให้ทั้งสองฝ่ายตรวจฉบับสุดท้ายก่อนลงนามครบชุด

กรณีที่ควรให้ทนายตรวจเอกสารก่อนดำเนินการ

• เพิ่มข้อห้ามใหม่ในวันเซ็นโดยไม่ให้เวลาตรวจ
• ห้ามทำงานทุกลักษณะในอุตสาหกรรมโดยไม่มีข้อยกเว้น
• ใช้เงินที่ค้างตามสิทธิเป็นแรงกดดันให้รับภาระใหม่
• วันเริ่มนับไม่ชัดหรือมีหลายฉบับกำหนดต่างกัน
• อ้างว่ามีค่าปรับสูงจึงไม่ต้องพิสูจน์ความเสียหายหรือเงื่อนไขใด

ไทยธนา ลอว์เฟิร์มช่วยอะไรได้บ้าง

บริษัท ไทยธนา ลอว์ เฟิร์ม รับร่าง ตรวจ และแก้ข้อกำหนดความลับ ข้อห้ามชักชวน และข้อห้ามแข่งขันในสัญญาผู้บริหารหรือข้อตกลงพ้นงาน โดยเริ่มจากข้อมูลที่ตำแหน่งเข้าถึงกับข้อจำกัดที่จะเกิดจริง ไม่ใช้ข้อห้ามกว้างชุดเดียวกับพนักงานทุกระดับ

❓ คำถามที่พบบ่อย

ปกป้องประโยชน์บริษัทโดยรู้ว่ากำลังจำกัดอะไร

ข้อห้ามที่ใช้ได้จริงควรอธิบายเหตุและขอบเขตได้ บริษัทจึงควรเริ่มจากความเสี่ยงของตำแหน่ง ส่วนผู้บริหารควรตรวจผลต่ออาชีพก่อนรับข้อเสนอ เมื่อทั้งสองฝ่ายเห็นภาระเดียวกัน การเจรจาย่อมมีข้อมูลมากกว่าการต่อรองยอดเงินอย่างเดียว

แหล่งกฎหมายและข้อมูลประกอบ

• พระราชบัญญัติว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม มาตรา 5 เอกสารเผยแพร่โดยกระทรวงยุติธรรม
• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน มาตรา 14/1 กระทรวงแรงงาน

บทความนี้เป็นข้อมูลกฎหมายทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยเฉพาะคดี เพราะแต่ละกรณีต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานประกอบ